Ortodoncja - Podstawowe informacje

WADA ZGRYZU VS ZGRYZ POPRAWNY

Czym zajmuje się ortodoncja?

Ortodoncja to dział stomatologii odpowiadający za za leczenie wad zgryzu u dzieci i dorosłych. Prawidłowo przeprowadzone leczenie ortodontyczne gwarantuje nie tylko ładny i estetyczny uśmiech,  ale również zapobiega rozwojowi wad wymowy, zgryzu, próchnicy, chorobom przyzębia i zaburzeniom w stawie żuchwowo-skroniowym.

Wskazaniami do leczenia ortodontycznego są najczęściej:

  • stłoczenia zębów
  • przesunięcia poziome szczęki względem żuchwy
  • zgryz głęboki
  • zgryz otwarty
  • wady stawu skroniowo-żuchwowego

W przypadku pacjentów z brakami w uzębieniu, ortodoncja to często pierwszy etap leczenia implantologicznego bądź protetycznego.

 Posłuchaj wypowiedzi dr Tomasza Dohnala na temat ortodoncji w ramach cyklu audycji ‚Metamorfozy Uśmiechu’ w Radio Chili Zet.

Do leczenia wad zgryzu ortodoncja wykorzystuje aparaty ortodontyczne. Istnieje wiele rodzajów aparatów ortodontycznych. Ich działanie polega na wywieraniu nacisku na poszczególne zęby po to, by prawidłowo przemieściły się w obrębie szczęki. Zależnie od wady zgryzu oraz wieku pacjenta lekarz może zalecić wybór aparatu stałego lub ruchomego.

Rodzaje aparatów ortodontycznych

Stosowane rozwiązania

APARATY STAŁE

Nowoczesna ortodoncja – System DAMON

Centrum Implantologii i Stomatologii Estetycznej Cichoń poleca aparaty bezligaturowe DAMON zapewniające efektywną i wydajną terapię ortodontyczną. Technika bezligaturowa jest siedmiomilowym krokiem w rozwoju ortodoncji i polega na zamykaniu łuku w szczelinie zamka za pomocą specjalnej klapki, zamiast przywiązywania go ligaturą (gumeczką). Łuk przesuwa się swobodnie eliminując znacznie tarcie, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia. Dla pacjenta oznacza to krótszy czas noszenia aparatu, mniejsza ilość wizyt kontrolnych, minimalne dolegliwości bólowe i co najważniejsze: następuje poprzeczna rozbudowa łuku  w związku z tym najczęściej nie ma potrzeby usuwania zębów przedtrzonowych (czwórki).  Również higiena jest łatwiejsza gdyż brak elastycznych ligatur, które utrudniają usuwanie nagromadzonego osadu.

 

APARATY DAMON METAL I DAMON CLEAR

System DAMON vs. systemy tradycyjne:

  • krótszy czas leczenia i mniejsza liczba wizyt kontrolnych
  • zredukowanie do minimum dolegliwości bólowych
  • szybsza poprawa ułożenia  zębów – efekty są widoczne już po pierwszym miesiącu
  • łatwiejsze utrzymanie prawidłowej higieny – brak ligaturek
  • zazwyczaj bez ekstrakcji zębów
  • skuteczniejsze leczenia zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych​

CZAS I ILOŚĆ WIZYT DO OSIĄGNIĘCIA POŻĄDANEGO EFEKTU LECZENIA SYSTEM DAMON

System Damon, bazuje na nowoczesnych, delikatnych dla zębów zamkach oraz łukach z pamięcią kształtu, pozwalających na szybsze przesuwanie zębów i wymagających mniej korekt. Sprawdzona klinicznie technika prostowania zębów i poprawy estetyki twarzy przyspiesza czas leczenia aż o sześć miesięcy. Polecany jest nawet osobom, które mimo tradycyjnego leczenia ortodontycznego, nie były w stanie uzyskać oczekiwanego efektu.

EFEKTY LECZENIA SYSTEM DAMON
Aparaty tradycyjne

Aparat stały metalowy zwany również tradycyjnym lub ligaturowym, to klasyczny rodzaj stałego aparatu ortodontycznego. Składa się z metalowych zamków połączonych ze sobą łukiem ortodontycznym. Mechanizm tego aparatu działa poprzez delikatne siły, które wywierane są przez łuk na zęby, do których przyklejone są zamki ortodontyczne. Łuk ortodontyczny przymocowany jest do zamków przy pomocy ligatur, a zamki przyklejone są na zęby przy pomocy specjalnego kleju.

APARAT TRADYCYJNY Z GUMOWYMI LIGATURKAMI

Ligatury (tzw. gumeczki) zakładane są na szczeliny zamków w celu przymocowania łuku. Kolor gumek zależy od pacjenta, który dobiera je według własnych upodobań.

Porównanie aparatów stałych

APARATY STAŁE TRADYCYJNE VS SYSTEM DAMON

APARATY RUCHOME

Trainer

Trainery czyli aparaty ruchome, inaczej nazywane aparatami wyjmowanymi, pomagają rozbudować łuki zębowe, korygują wady zgryzu i wspomagają prawidłowy wzrost zębów. Przeznaczone głównie dla dzieci w okresie uzębienia mieszanego. W nielicznych przypadkach aparaty ruchome można stosować także u dorosłych pacjentów, którym częściej poleca się jednak o wiele bardziej skuteczne aparaty stałe.

Clear aligner

Clear aligner czyli aparat nakładkowy, to leczenie ortodontyczne za pomocą przeźroczystych nakładek. Jest pozbawiony zamków i drutów. Leczenie aparatem typu clear aligner jest możliwe za pomocą sił wywoływanych przez trzy elastyczne biokompatybilne płytki w trzech grubościach:

  • soft – 0,5 mm
  • medium – 0,625 mm
  • hard – 0,75 mm

W jednym etapie leczenia, wszystkie trzy płytki soft, medium i hard mają ten sam kształt, a różnica pomiędzy nimi polega na sile oddziaływania na zęby poprzez zwiększenie grubości płytki i jej sztywności.

CLEAR ALIGNER

APARATY RETENCYJNE

Aparat retencyjny (retainer) ma za zadanie utrwalić efekt leczenia ortodontycznego aparatem stałym. Przyjmuje się, że etap retencji może trwać nawet kilka lat.

Długość leczenia szacuje się na co najmniej 3 lata i jest to uzależnione od wielu czynników:

  • od rodzaju zastosowanego wcześniej leczenia
  • stopnia wady zgryzu
  • predyspozycji genetycznych
  • wiek pacjenta – im pacjent jest starszy, tym czas retencji się wydłuża, a uzyskane rezultaty trudniej utrzymać
Szyny retencyjne – retainer ruchomy

Retainer ruchomy ma postać przezroczystej szyny wykonywanej indywidualnie dla każdego pacjenta z materiałów termoplastycznych formowanych pod ciśnieniem. Przez pierwsze miesiące po zdjęciu aparatu stałego, retainer powinno się używać dzień i noc, zdejmując go tylko na czas jedzenia i mycia zębów. Następnie, po określonym przez lekarza czasie, szynę zakłada się tylko na noc. O zmniejszeniu częstotliwości noszenia retainera decyduje lekarz.

Drut retencyjny – Retainer stały

Retainer stały ma postać cienkiego drutu przyklejanego na powierzchniach językowych przednich zębów. Nie wymaga współpracy ze strony pacjenta, jedynie bardzo starannego oczyszczania zębów w tej okolicy.

Leczenie ortodontyczne - przebieg

Leczenie ortodontyczne - przebieg

Leczenie ortodontyczne jest skomplikowanym procesem i składa się z kilku etapów.

  • Wizyta konsultacyjna w gabinecie ortodontycznym, na której lekarz ortodonta zapoznaje się z oczekiwaniami pacjenta oraz stanem jego zębów i zgryzu. Zostaje wykonana pełna diagnostyka na podstawie RTG pantomograficzne lub zdjęcia RTG cefalometrycznego.
  • Kolejnym krokiem jest wizyta przed założeniem aparatu na której zostaje wykonany zabieg higienizacyjny,  pobrane są wyciski pod modele diagnostyczne oraz wykonane są zdjęcia twarzy i zębów.
  • Założenie aparatu, czyli mocowanie zamków do zębów przednich i bocznych oraz założenie łuku ortodontycznego.
  • Etap wizyt kontrolnych podczas których następuje regulacja aparatu, wymiana łuków, sprężynek i zaczepów elastycznych. Każda wizyta ma celu zapewnić zębom odpowiednie warunki, aby mogły przesuwać się na swoje docelowe miejsce.
  • Ściągnięcie aparatu, po zakończonym leczeniu ortodontycznym następuje ściągnięcie aparatu.
  • Zabieg higienizacyjny w celu oczyszczenia zębów po leczeniu ortodontycznym.
  • Etap retencyjny, który polega na dobraniu szyny retencyjnej lub/i założeniu drutu retencyjnego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy leczenie ortodontyczne jest bolesne?

Zarówno w przypadku korekcji wad aparatem stałym, jak i ruchomym mogą pojawić się niewielkie dolegliwości bólowe, trwające nie więcej niż 2-3 dni po wizycie. Zazwyczaj nie są one na tyle dokuczliwe, by wymagały zażycia leku przeciwbólowego, choć należy pamiętać, że odczuwanie bólu jest kwestią indywidualną.

Czy noszenie aparatu stałego powoduje wadę wymowy?

Aparat jest ciałem obcym w jamie ustnej, dlatego przez pierwsze dni po jego założeniu pacjenci mogą mieć problem z wyraźnym mówieniem. Gdy pacjent przyzwyczai się do niego, wszystko wraca do normy.

Jak długo trwa zakładanie aparatu stałego?

Zakładanie aparatu trwa od godziny w przypadku jednego łuku do półtorej godziny w przypadku dwóch łuków.

Czy efekty korekcji utrzymują się przez całe życie?

Nie istnieje raczej ryzyko nawrotu wady, choć możliwe jest pojawienie się niewielkiego przesunięcia zębów, nierzutującego na uzyskany efekt estetyczny. Aby zapobiec potencjalnym nawrotom stosuje się specjalne retainery oraz nakładki na zęby.

Czy aparat utrudnia mówienie?

Zaraz po założeniu aparatu mogą wystąpić problemy z płynnym, wyraźnym mówieniem. Jednak owe niedogodności wraz z oswojeniem się z aparatem szybko ustępują.

Czy są jakieś limity odnośnie wieku pacjenta w przypadku zakładania aparatu?

Nie, nie ma żadnych limitów wiekowych. Trzeba mieć jednak na uwadze, iż leczenie ortodontyczne osoby dorosłej może trwać dłużej.

Czy aparat utrudnia jedzenie?

Przez pierwszych kilka dni po założeniu aparatu radzimy wybierać dania miękkie, łatwe do przeżucia. Przez cały okres noszenia aparatu odradzamy spożywania produktów chrupkich, twardych (jabłka, marchewki, skórki od chleba) i ciągnących (krówki, gumy do żucia).

Co się dzieje przy odczepieniu się zamka od zęba?

Czasem zdarza się, że zamek lub ligatura się odkleją (na przykład po zjedzeniu czegoś ciągnącego lub twardego). Zwykle nie jest to sytuacja wymagająca natychmiastowej wizyty u ortodonty (chyba, że pacjent uskarża się na ból lub dyskomfort). Jeśli zamek nie odkleił się do końca, należy go pozostawić. Jeśli się odkleił, trzeba umówić się na wizytę i zabrać go ze sobą.

Co w przypadku wypadnięcia ligatury?

W takiej sytuacji prosimy o kontakt z gabinetem. Prawdopodobnie potrzebna będzie interwencja stomatologa.

Czy to prawda, że w przypadku noszenia aparatu nie można wykonywać higienizacji?

Absolutnie nie! W przypadku noszenia aparatu wykonywanie higienizacji zalecane jest nawet co 3 miesiące. Pacjenci, którzy decydują się na leczenie ortodontyczne powinni pamiętać, że przy stosowaniu aparatu ortodontycznego właściwa higiena jamy ustnej ma ogromne znaczenie i może się przyczynić do powodzenia leczenia.